ENSTİTÜ MEZUNLARININ BİTİP TÜKENMEZ KOŞUSU… ERDAL ATICI


Köy Enstitülerinde okuyan ve mezun olan öğrencilerinin tamamına yakını, yaşamları boyunca koşmuşlardır. Her biri geç kaldım telaşı içinde ve hiç yorulmadan; hep iyiye, hep güzele, hep uygarlığa, hep büyük insanlığa doğru koşmuşlardır.
İşte Mustafa Şanlı o enerjisi hiçbir zaman bitmeyen koşuculardan biridir. Kaç gündür onun “Kara Çadırdan Aksu Köy Enstitüsüne” (*) adlı kitabını okuyorum. Her bir sayfa mücadelelerle geçen bir ömrün öyküsü. Kimi yerde gözlerim doluyor, kimi yerde tüylerim diken diken oluyor. Her sayfada Köy Enstitülerin nasıl bir eğitim yaptığını düşünüyorum. Bu çocuklar nasıl bir eğitimin içinden geçtiler ki, durup dinlenmeden hayatları boyunca hep koştular!
Elbette Köy Enstitülerinin; eğitimin ilkelerini, amaçlarını ve uygulanışını biraz olsun bilenlerdenim. Ama yine de hayret etmekten kendimi alamıyorum.
Mustafa Şanlı kim?
Onu kısaca tanıyalım.
Şanlı, bir Yörük çocuğu. Öyle böyle bir çile değildir Yörüklerin yaşamı. Benim ailem de göçebelikten yerleşik yaşama geçmiş bir Yörük ailesidir. Ninemin çocukluğumuzda anlattıkları hiç aklımdan çıkmaz. Eğitim, sağlık hizmetlerinden uzak, uygarlıktan bi haber yaşarlar. Çocuklarını okutamazlar sözgelimi, okutamayınca da yönetime katılamazlar. Vergi verirler, asker verirler ama ne yazık ki, yönetime çocukları giremez.
İşte o yoksul, Yörüklere, köy çocuklarına okuma olanağı sundu Köy Enstitüleri. Mustafa Şanlı öğretmenimiz o çocuklardan biri. Köy Enstitüleri olmasa, Mustafa Şanlı da okuyamayacak, yüzyıllardan beri sürdürülen konar göçer yaşamın içinde kaybolup gidecek…
Şanlı 1930’da Döşemealtı İlçesinin Baş köyünde doğmuş Ailesi göçerlik yaşamını Korkuteli’ne yerleşerek son vermiş, Şanlı, ilkokulu Korkuteli’nde bitirmiş, oradan Aksu Köy Enstitüsünde okumuştur. İki yıl Bursa’nın Küçükdeliler köyünde öğretmenlik yaptıktan sonra Gazi Eğitim Enstitüsü Türkçe Bölümünü kazanmış, orayı bitirdikten sonra ortaöğretim kurumlarında Türkçe öğretmenliği yapmıştır. 1959 yılında “Türkiye Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü”nü bitirmiş, 1972’de Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimle Enstitüsünde “yüksek lisans”ını tamamlamıştır.
Görüyor musunuz koşuyu…
Enstitü mezunu öğretmenlerimiz bir taraftan geçimlerini sağlıyorlar, bir taraftan sendikacılık yapıyorlar, bir taraftan annelik babalık görevlerini yerine getiriyorlar. Okuyorlar, yazıyorlar, konuşuyorlar, toplumu aydınlatıyorlar ve bir taraftan da sürekli öğrenme aşkıyla okullar bitiriyorlar, yüksek lisansa varana kadar eğitim alanında ilerliyorlar…
“Kara Çadırdan Aksu Köy Enstitüsüne” adlı yapıtında Mustafa Şanlı; yaşamını, okuma mücadelesini, Enstitü yıllarını, örgütçülüğünü, hayatı değiştirme savaşını anlatıyor.
Bir anı kitabı olarak başlayan kitap bizi bir eğitim destancısıyla karşı karşıya bırakıyor. Onun yaşamı aslında Türkiye’nin uygarlık savaşıyla birlikte değerlendirilmeli. Uygarlık savaşında öğretmenlerin rolü olarak değerlendirilmeli. Bu aydınlanma savaşında öğretmenlerin ne gibi güçlüklerle karşılaştıkları, bu güçlükler karşısında ne yaptıklarının yanıtı da var bu kitapta…
Mustafa Şanlı öğretmenimizin kitabını önce gelecekten ümidi kesmeye başlayan eğitimcilerin okuması gerekiyor. Sonra yenidünyanın kurucusu olacak gençler ve sonrasında da sendikacılar ve aydınların okuması gerekiyor.
Bu kitaptan öğretmenlerimiz birçok dersler çıkarabilir, umutsuzluğa kapılmadan ve geri adım atmadan gençler nasıl eğitilir, onun açık dersleri gibi bir yapıt bu! İnsan kitabı okuyup bitirdiğinde kendini daha güçlü hissediyor. Hepimizin en büyük gereksinimi umut… Hepimiz umutla ve inatla çalışmalarımızı sürdüreceğiz!
Mustafa Şanlı öğretmenimize böyle bir kitabı yazdığı ve yayınladığı için çok teşekkür ediyoruz. Gerçekten bu büyük koşucunun yapıtını okuyunuz…
(*) Kara Çadırdan Aksu Köy Enstitüsüne, Mustafa Şanlı, YKKED Yayınları, Genişletilmiş 2. Basım Ocak 2017, İzmir

NOT: Bu yazı Köy Enstitüleri ve Çağdaş Eğitim Vakfı Bülteni 61 Sayıda (Ocak, Şubat, Mart 2019) yayınlandı.

Erdal Atıcı
28 Mart 2019 / Ankara

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

banner14

banner13