ETKEN FİİL KONU ANLATIMI

Etken Fiil Nedir?

Yüklemde belirtilen eylemi, öznenin kendisi yapıyorsa bu tür eylemlere “etken eylem”, özneye de “gerçek özne” denir.

Çocuk, yaramazlık yapan küçük kardeşini dövdü.

Bu cümlede “dövmek” eylemi etkendir; çünkü “dövme” işini doğrudan özne (çocuk) gerçekleştirmektedir.

Aşağıdaki cümlelerde eylemler, altı çizili özneler tarafından doğrudan yapıldığı için etken çatılıdır.

  • Babam, evimize yeni mobilyalar almış.
  • Bulutlar, ağır ağır geçti üzerimizden.
  • Dün gece aniden kar yağdı.
  • İhtiyar, deniz kenarında gemileri seyrediyordu.
  • Kuşlar, gün batmadan yuvalarına dönüyordu.
  • Ünlü şair, daha çok, aşk şiirleri yazıyormuş.
  • Öğretmenimiz, derste güzel şiirler okurdu.

Not: Cümlede, gizli özne, yüklemde bildirilen işi doğrudan kendisi yaptığından aynı zamanda gerçek öznedir.

Ödevlerini bir an önce yapmalısın. (sen)

Bu cümlenin yüklemi, gizli özne olan “sen sözcüğüdür. Eylem özne tarafından yapıldığı için, “yapmak” eylemi etkendir.

Yüklem durumundaki fiilin bildirdiği işi, öznenin kendisi yapıyorsa fiil etkendir. Örneğin;

“Elbiselerini dolaba güzelce yerleştirdi.”

cümlesine “Yerleştiren kim?” diye sorduğumuzda “o” cevabı geliyor. Yani özne, yüklemin bildirdiği işi kendisi yapmıştır. Öyleyse fiil etkendir.

“Sokaklar bir bir sessizleşti.”
“Camı çocuklar kırmış.”
“Türkiye geleceğe emin adımlarla yürüyor.”
“Gençlik çok iyi yetişmeli.”
“Ülkemizi çok seviyoruz.”
“Annem bize börek yaptı.”
“Ayva çiçek açtı.”
cümlelerinin yüklemleri de etken fiildir. Çünkü bu cümlelerin hepsinde işi yapan, gizli veya açık bir özne vardır.

Yaşlı nine, çocuktan kendisini karşı tarafa geçirmesini istedi.
Çocuk da öğrenciliğin verdiği bir bilinçle seve seve ona yardım etti.
İlerleyen saatlerde fırtına başlamıştı.
(Fırtına: Gerçek Özne) (Başlamıştı: Etken çatılı fiil)
Kitap, ikinci dünya savaşında yaşananları anlatıyor.
(Kitap: Gerçek Özne) (Anlatıyor: Etken çatılı fiil)
Kendisi hala gelmedi.
(Kendisi: Gerçek Özne) (Gelmedi: Etken çatılı fiil)
Sabah erkenden yürüyüşe çıktım.
(Ben: Gizli Gerçek Özne) (Çıktım: Etken çatılı fiil)
Gül, sulanmayınca soldu.
(Gül: Gerçek Özne) (Soldu: Etken çatılı fiil)

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol